BU BÜTÇEYLE AY’A GİDİLMEZ!  
18.02.2021
1037
Yazı Boyutu: A- A+

CHP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Akın; partisinin Merkez Yönetim Kurulu’na (MYK) sunduğu raporda Türkiye Uzay Ajansı’nın (TUA) çalışmaları ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan Milli Uzay Programı konusunda değerlendirmelerde bulundu. CHP’li Akın’ın MYK raporunda yaptığı değerlerler özetle şöyle:

İKTİDAR UZAYI DEĞİL, SİYASETİ AMAÇLIYOR: TUA; kurulduğu 2018’den bu yana kuruluş amacına uygun hiçbir faaliyet göstermemesiyle dikkat çekerken; geçen hafta açıklanan Milli Uzay Programı da kamuoyunda genel olarak inandırıcı bulunmamıştır. Bu kapsamda iktidarın; “2023 yılında Ay ile temas kurulması” hedefini; 2 yıl gibi kısa bir zamanda ve yeterli bütçe ile teknik alt yapı olmadan dillendirmesi TUA’yı uzay hedefleri ve uzay çalışmaları için değil, iç siyaset için kullanmayı amaçladığını göstermektedir.

TEKNOLOJİ VAADLERİ HAVADA KALDI: İktidarın tam 10 yıl önce dile getirdiği pek çok teknoloji vaadinden birinin bile gerçekleşmemiş olması; Milli Uzay Programı’nda yer alan hedeflerinin hayata geçmesi konusunda şüpheleri beraberinde getirmektedir. 2011yılında dile getirilen yerli otomobil için bugüne kadar yurt dışından satın alınan birkaç konsept aracın kamuoyuna gösterilmesi dışında somut bir adım atmamıştır. Benzer bir şekilde 2011 yılında vaat edilen yerli uçakla ilgili somut bir gelişme yaşanmamıştır. Türkiye son 10 yılda teknoloji üreten değil, ithal eden bir ülke konumuna gelmiştir.

MİLLİ UZAY PROGRAMI SİYASET ÜSTÜ OLMALI: İktidar; Türkiye’nin uzay programı kapsamında ortaya koyduğu hedefleri siyaset malzemesi haline getirmemelidir. Uzay programına sahip ülkeler; bu alanla ilgili hedeflerini belirlerken uzun vadeli ve partiler üstü bir yapı oluşturmaktadır. Türkiye’de de ulusal uzay programı dünya örneklerinde olduğu gibi uzun vadeli ve siyaset ve partiler üstü olarak ele alınmalıdır.

2021 BÜTÇESİNDE NE UZAY NE DE HEDEF VAR: TUA’nın hedefleri bir müjde olarak kamuoyuna sunulurken; henüz 2 ay önce kabul edilen 2021 bütçesinde söz konusu hedeflerle ilgili bir vurgunun yer almaması, bu konuda bir bütçe ayrılmaması akılları karıştırmaktadır. Uzay çalışmalarında nasıl bir strateji izleneceği belli değildir. Türkiye’ye nasıl bir katma değer sağlayacağı; uzay teknolojilerine yatırım yapılıp yapılmayacağı belirsiz durumdadır.

TUA BÜTÇESİ HEDEFLER İÇİN YETERSİZ: TUA’nın açıklanan uzay hedeflerini gerçekleştirebilmesi için bütçesinin ciddi anlamda yükseltilmesi gerekmektedir. ABD’nin uzay programını yürüten NASA’nın bütçe büyüklüğü 19,5 milyar dolardır. Çin Uzay Ajansı’nın bütçesi 8 milyar dolar, Hindistan’ın bütçesi 2 milyar dolar, Almanya Uzay Ajansı’nın bütçesi 1,1 milyar avro, Kanada Uzay Ajansı’nın bütçesi 300 milyon dolar ve Japonya’nın bütçesi ise 500 milyon dolar olması dikkate alındığında TUA’nın 5,4 milyon dolar olan bütçesinin yetersiz kaldığını göstermektedir.

TÜRKİYE ESA KAPSAMINDA BİLE DEĞİL: Avrupa’dan 22 üye ülkenin bulunduğu Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) bütçesi yaklaşık 6 milyar avro büyüklüğündedir. ESA; üye olmak için AB üyesi olma şartını aramazken; Türkiye’nin ESA’ya üyeliği de bulunmamaktadır. 2004 yılında TÜBİTAK ile ESA arasında imzalanan işbirliği protokolünün ardından Türkiye’nin ESA’yla ilgili herhangi bir ortak projesi bulunmamaktadır.

DUYURU BEKLENEN ETKİYİ YARATMADI: Uzay programları uluslararası alanda bir saygınlık göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda ülkelerin uzay programları doğrultusunda hedeflerini duyurduğu etkinlikler de bu alanda etki uyandırması amacıyla özel olarak hazırlanmaktadır. Türkiye’nin de hedeflerini kamuoyuna duyurduğu program uluslararası kamuoyunda beklenen etkiyi yaratmamıştır. Türkiye’nin kendi uzay programını açıkladığı sırada; bu alana ilgi gösteren kamuoyunun dikkati Birleşik Arap Emirlikleri’nin gönderdiği uzay aracının Mars yörüngesine girmesine yoğunlaşmıştır. Etkinliğin takvim planlamasına dikkat edilmemesi dünya genelinde beklenen etkiyi yaratmamıştır.

TUA’NIN İLK HEDEFİ 1959 YILINDA YAPILDI

Ay üzerine bugüne kadar pek çok kez “sert inişi” gerçekleştirilmiştir. Sert iniş; Ay görevlerinde yumuşak iniş öncesi veri elde etmek için gerçekleştirilen bir hedef olarak kabul edilmektedir. İlk kez ABD tarafından 1959 yılında Ay’a sert iniş gerçekleştirilirken; ABD 1966 yılına kadar toplam 6 kez daha sert inişle Ay’a uzay aracı göndermiştir. ABD’den sonra Japonya farklı tarihlerde 3 kez; Avrupa Uzay Ajansı 1 kez; Hindistan 1 kez ve Çin ise 2 kez Ay’a sert inişle uzay aracı göndermiştir. Ay’a en son gerçekleştirilen sert iniş 31 Temmuz 2019 tarihinde Çin tarafından yapılmıştır.